Çay Bahane'de "Marksizm ve Ahlak" İlişkisi Tartışıldı

Üniversitemizin öne çıkan kültürel etkinliklerinden olan Çay Bahane Sohbetleri, Doç. Dr. Orhan Keskintaş’ın "Marksizm ve Ahlak" başlıklı konuşmasıyla devam etti.

Marksizm'in ahlak ile olan karmaşık ilişkisini ele alan Doç. Dr. Keskintaş, konuşmasına ahlak ile siyasal düşünce arasındaki bağları tartışarak başladı. Ardından Marx’ın kapitalizm eleştirisinin, Marksizm ve ahlak tartışmalarının ana eksenini oluşturduğuna dikkat çekti.

Rektörümüz Prof. Dr. Mustafa Alican'ın da katıldığı programda Doç. Dr. Keskintaş, kapitalizm eleştirisinin ahlaki bir dayanağı olup olmadığı konusunda Marksist düşünürlerin ikiye ayrıldığını vurguladı. Ahlaki bir temel bulunduğunu savunan düşünceleri özetleyen Keskintaş, bu bağlamda R. G. Peffer ve Norman Geras’ın görüşlerine yer verdi. Marx’ın insan doğası, yabancılaşma, özgürlük, kendini gerçekleştirme ve insan topluluğu gibi kavramlarla ahlaki bir çerçeve sunduğunu belirtti. Ancak, adalet, insan hakları ve demokrasi gibi konularda Marksizm’in ahlaki bir zemin sağlamaya çalıştığını vurgulayan yaklaşımlara da değindi.

Buna karşın Marx’ın kapitalizm eleştirisinin ahlaki bir temel barındırmadığını öne süren Engels, Kautsky, Troçki, Lenin ve Althusser gibi düşünürlerin görüşlerini de analiz eden Keskintaş, bu ortodoks düşünce akımının dayandığı savları ve sınırlılıkları açıkladı. Althusser’in "Teori anti-hümanizmi" ve E. Thompson’ın buna eleştiriler getirdiği Teorinin Sefaleti eseri bağlamında da detaylı bir analiz sundu.

Son olarak Doç. Dr. Keskintaş, Marx’ın ahlaka yönelik bazı yargılarının (Felsefenin Sefaleti, Gotha Programı ve Alman İdeolojisi gibi eserlerde) yanlış anlaşıldığını belirterek, Marksizm içinde ahlak teorisinin mevcudiyetine dair her iki taraf açısından aşılmaz paradoksların bulunduğunu savundu.

Editör: Öğr. Gör. Kübra Gökdemir

Fotoğraf: Alirıza Altaş